Bệnh than đen là một trong những bệnh nấm nguy hiểm trên cây lúa, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng gạo. Tác nhân gây bệnh là nấm Ustilaginoidea virens (Cooke) Takah, thuộc nhóm nấm ký sinh bắt buộc, phát triển mạnh trong điều kiện nóng ẩm, đặc biệt là mùa mưa.
1. Nguyên nhân gây bệnh
Bệnh do nấm Ustilaginoidea virens xâm nhập vào hoa lúa trong giai đoạn trổ bông, hút dinh dưỡng từ nhụy và bầu nhụy, làm cho hạt không thể thụ phấn hoặc không phát triển bình thường.
2. Phân bố và điều kiện phát sinh
-
Xuất hiện ở hầu hết các vùng trồng lúa tại Việt Nam.
-
Phát triển mạnh trong vụ Hè Thu và Thu Đông.
-
Thích hợp ở nhiệt độ 25–30°C, ẩm độ cao, mưa nhiều trong giai đoạn trổ bông – chắc hạt.
-
Gieo sạ dày, bón thừa đạm, ruộng rậm rạp, thoát nước kém.
-
Lúa trổ gặp mưa kéo dài hoặc sương mù.
3. Triệu chứng nhận biết
-
Bệnh xuất hiện ở giai đoạn trổ bông đến chín sáp.
-
Ban đầu, một lớp bào tử màu xanh lục nhạt xuất hiện trên một số hạt.
-
Lớp bào tử dày lên, chuyển sang xanh đậm rồi đen sậm, phủ kín hạt.
-
Hạt bị lép hoặc không có gạo, bào tử dễ vỡ và phát tán theo gió.
4. Cơ chế gây hại
Nấm xâm nhập và phát triển bên trong hoa lúa, hút dinh dưỡng từ nhụy và bầu nhụy, làm giảm tỷ lệ đậu hạt, dẫn đến lép hạt và mất năng suất.
5. Tác hại
-
Giảm năng suất đáng kể nếu không phát hiện và xử lý kịp thời.
-
Giảm chất lượng gạo do nhiễm bào tử nấm, có thể chứa độc tố ustiloxin gây hại cho người và gia súc.
6. Biện pháp quản lý tổng hợp (IPM)
Biện pháp canh tác:
-
Sử dụng giống kháng bệnh, trổ né mưa.
-
Gieo sạ thưa, đồng đều, trổ tập trung.
-
Bón phân cân đối, giảm đạm, tăng kali.
-
Cải thiện hệ thống thoát nước, luân canh cây trồng khác để cắt nguồn bệnh.
Biện pháp sinh học:
-
Sử dụng chế phẩm sinh học chứa Bacillus subtilis, Trichoderma spp. để ức chế nấm.
Biện pháp hóa học:
-
Phun phòng ngừa ở giai đoạn trổ lẹt xẹt đến trổ đều, 2 lần cách nhau 5–7 ngày.
-
Hoạt chất khuyến nghị: mancozeb + metaxyl, propiconazole, hexaconazole, azoxystrobin + difenoconazole, tebuconazole + trifloxystrobin.
-
Sản phẩm tham khảo: Tebu Top, BM Siêu Diệt Nấm, Playbuc, Master,…
-
Ưu tiên thuốc lưu dẫn, phổ rộng, hiệu quả cao.
7. Khuyến cáo
-
Theo dõi sát thời điểm trổ bông, kết hợp dự báo thời tiết.
-
Phun phòng sớm, không đợi khi bệnh xuất hiện mới xử lý.
-
Kiểm tra đồng ruộng thường xuyên, đặc biệt sau 5–7 ngày trổ và gặp mưa liên tục.
-
8. Thông tin công ty
CÔNG TY CỔ PHẦN BMFE – BMFE CORP
Chất lượng luôn tiên phong
Hotline: 0985 294 911
Website: www.bmfecorp.com
Fanpage: Bảo Minh FE
Youtube/Tiktok: BMFE CORP
