BỌ TRĨ (STENCHAETOTHRIPS BIFORMIS) HẠI LÚA: NHẬN DẠNG TRIỆU CHỨNG VÀ PHÒNG TRỪ

Bọ trĩ là gì và tại sao gây hại nghiêm trọng cho cây lúa?

Bọ trĩ (tên khoa học: Stenchaetothrips biformis) là một loại côn trùng nhỏ, thường gây hại trong giai đoạn lúa non (mạ, đẻ nhánh).
Chúng chích hút nhựa ở bẹ lá non, gây hiện tượng cháy lá, xoắn lá và khiến cây lúa sinh trưởng kém.

Tên dân gian: bù lạch, con thằn lằn, bọ nhảy đen nhỏ li ti
Đặc biệt gây hại trong vụ lúa Đông Xuân và Hè Thu, khi trời nắng gắt – đất khô nứt nẻ

Đặc điểm nhận dạng bọ trĩ

Kích thước rất nhỏ: dài khoảng 1 mm, màu đen bóng hoặc nâu sẫm.
Có cánh hẹp, viền lông mịn, di chuyển nhanh.
Giai đoạn trưởng thành và ấu trùng đều có khả năng gây hại.

Nguồn: https://vietthanghanoi.vn/bo-tri-bu-lach-hai-lua-va-cach-phong-tru-bo-tri-hai-lua/

Triệu chứng lúa bị bọ trĩ tấn công

1. Trên lá và bẹ lá:

Bẹ lá non bị bạc trắng, khô cháy, đặc biệt ở phần gốc.
Lá bị xoắn lại, méo mó, khó bung ra khi ra lá mới.
Nếu nặng, cả bụi lúa ngừng phát triển, cằn cỗi.

2. Trên ruộng:

Vết cháy từng chòm nhỏ, lúa sinh trưởng không đều.
Nếu phát hiện trễ, thiệt hại năng suất có thể 20–30% hoặc hơn.

Nguồn: http://iasvn.org/tin-tuc/Bo-tri-hai-lua-xuat-hien-dau-vu-Dong-Xuan-2022-2023-vung-Dong-Thap-Muoi-16617.html

Điều kiện bọ trĩ phát triển mạnh

Thời tiết khô nóng, ít mưa (nắng gắt, hanh khô).
Đất khô, nứt nẻ, không giữ ẩm đều.
Lúa gieo sạ dày, làm ruộng rậm rạp thiếu thông thoáng.
Không vệ sinh đồng ruộng sau thu hoạch – còn tàn dư làm nơi ẩn nấp.

Biện pháp phòng trừ bọ trĩ hiệu quả

1. Biện pháp canh tác

Giữ ẩm đồng ruộng tốt trong giai đoạn lúa mạ – đẻ nhánh.
Không gieo sạ quá dày, nhất là trong vụ khô hạn.
Bón phân cân đối, không bón đạm quá mức khiến cây mềm, dễ bị chích hút.
Dọn sạch cỏ, lúa chét, tàn dư lúa sau thu hoạch.

2. Biện pháp sinh học

Sử dụng chiết xuất neem (Azadirachtin) hoặc chế phẩm sinh học gốc gừng, tỏi, ớt để xua đuổi bọ trĩ.
Gieo trồng cây xua đuổi côn trùng như cúc vạn thọ quanh bờ ruộng.

3. Biện pháp hóa học

Khi mật số cao, có thể sử dụng thuốc:
- Abamectin,
- Spinetoram,
- Lambda-cyhalothrin,
- Emamectin benzoate
Lưu ý: Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh lúc nắng gắt hoặc có gió.
Luân phiên hoạt chất, không dùng một loại liên tục để tránh bọ trĩ kháng thuốc.

Một số lưu ý trong quá trình phòng trừ bọ trĩ

- Quan sát ruộng thường xuyên, kiểm tra lá non và bẹ vào buổi sáng.
- Phun thuốc ngay khi phát hiện mật độ cao, không đợi tới khi bọ trĩ lan rộng.
- Nếu ruộng có nhiều ổ bọ trĩ, cần phun diện rộng và lặp lại sau 5–7 ngày.

Kết luận

Bọ trĩ hại lúa là đối tượng tuy nhỏ nhưng có thể gây thiệt hại lớn nếu không kiểm soát kịp thời. Phòng trừ hiệu quả cần kết hợp cả canh tác hợp lý – sinh học – hóa học và theo dõi ruộng sát sao trong suốt mùa vụ.

Nguồn tham khảo: