Bệnh thán thư ở sầu riêng là gì?
Bệnh thán thư là một trong những bệnh phổ biến và nguy hiểm nhất trên cây sầu riêng, do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra. Nấm phát triển mạnh vào mùa mưa, độ ẩm cao, vườn rậm rạp.
Bệnh có thể tấn công mọi bộ phận trên cây, từ lá, cành non đến cả trái – nếu không phát hiện và xử lý kịp thời có thể gây thiệt hại nặng nề, nhất là trong giai đoạn cây mang trái.
Tên dân gian: “cháy lá, đen trái”, “thối đầu cuống”
Dễ nhầm lẫn với nấm khác nếu không quan sát kỹ.
Dấu hiệu nhận biết bệnh thán thư trên sầu riêng
1. Trên lá
- Lá xuất hiện đốm tròn hoặc không đều, màu nâu xám.
- Đốm bệnh khô, lõm, xung quanh viền màu nâu đậm.
- Nặng hơn, lá cháy khô từng mảng, cong lại rồi rụng.
Nguồn: internet
2. Trên cành non
- Cành có vết nâu đen, hơi lõm, thường bắt đầu từ ngọn.
- Vết bệnh lan dần khiến cành héo rũ, khô chết.
3. Trên quả
- Trái bị đốm đen, lan rộng, chảy nước hoặc khô lại.
- Vết bệnh thường bắt đầu ở gần cuống.
- Trái dễ rụng hoặc thối mềm – gây mất sản lượng và chất lượng.
Vì sao bệnh thán thư phát sinh mạnh?
- Vườn không thông thoáng, cây trồng quá dày, ít ánh sáng.
- Thời tiết mưa nhiều, độ ẩm cao, nhất là tháng 5–9.
- Không cắt tỉa sau thu hoạch, nhiều lá già, cành sâu bệnh.
- Tưới nước không đúng cách: phun ướt lá, trái vào chiều tối.
- Sử dụng phân đạm quá nhiều, cây mềm yếu – dễ nhiễm bệnh.
Hậu quả nếu không xử lý kịp thời
- Trái thối, rụng sớm, không thể bán thương phẩm.
- Giảm sức khỏe cây – ảnh hưởng vụ sau.
- Nếu để lan rộng, tổn thất có thể lên đến 50–80% sản lượng.
- Lây lan sang cây khỏe, đặc biệt trong mùa mưa.
Biện pháp phòng và trị bệnh thán thư trên sầu riêng
1. Cắt tỉa cành – tạo vườn thông thoáng
- Sau mỗi vụ thu hoạch, tỉa bỏ cành sâu bệnh, cành tăm.
- Không để cây quá rậm, ánh sáng không lọt vào trong tán.
2. Bón phân cân đối – không lạm dụng đạm
- Ưu tiên lân, kali, vôi bột để tăng sức đề kháng cây.
- Phân hữu cơ phải ủ hoai kỹ trước khi bón.
- Bón phân đúng lúc, đúng liều lượng – cây khỏe ít bệnh.
3. Tưới nước hợp lý
- Không tưới đẫm lên tán lá, trái – dễ làm ẩm kéo dài.
- Tưới gốc vào buổi sáng là tốt nhất.
4. Phun thuốc phòng đúng thời điểm
- Phòng từ đầu mùa mưa, nhất là khi có mưa kéo dài.
- Các loại thuốc hiệu quả:
- Copper hydroxide
- Mancozeb
- Azoxystrobin
- Difenoconazole
- Chitosan (thuốc sinh học)
Phun định kỳ 7–10 ngày/lần trong mùa bệnh.
Khi đã có triệu chứng, cần luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc.
Lưu ý an toàn khi phun thuốc
- Không phun lúc nắng gắt hoặc trời sắp mưa.
- Đeo khẩu trang, găng tay, kính bảo hộ khi phun.
- Không phun gần nguồn nước sinh hoạt hoặc ao cá.
- Ngưng phun ít nhất 14 ngày trước thu hoạch.
Kết luận
Bệnh thán thư ở sầu riêng là bệnh nguy hiểm, có thể âm thầm lây lan toàn vườn nếu không quản lý tốt. Để giữ năng suất và chất lượng trái, bà con cần:
- Cắt tỉa thông thoáng
- Bón phân hợp lý
- Tưới nước đúng cách
- Phun phòng định kỳ – luân phiên thuốc
- Quan sát sớm, xử lý sớm
Nguồn tham khảo:
- Viện Cây ăn quả miền Nam (SOFRI)
- Trung tâm BVTV phía Nam – Bộ NN&PTNT
- Hướng dẫn thực hành quản lý dịch hại IPM cho sầu riêng – Tây Nguyên và miền Đông (2023–2024)
