Kỹ thuật khoanh tiện vỏ cây cho cam canh thời kỳ sau thu hoạch và thời kỳ đậu quả non

Khoanh vỏ (tiện vỏ) là giải pháp cắt đứt hoặc hạn chế dinh dưỡng nuôi cây từ gốc lên các bộ phận trên mặt đất. Với cơ chế này thì biện pháp khoanh vỏ có vai trò làm đứt mạch libe (vỏ cây), qua đó cắt đứt đường vận chuyển dinh dưỡng từ bộ rễ lên các bộ phận trên mặt đất.

Với cây ăn quả thân gỗ nói chung, có 2 con đường vận chuyển dinh dưỡng đó là nhựa nguyên và nhựa luyện. Các chất dinh dưỡng được bộ rễ hấp thu thông qua hoạt động hô hấp tạo ra năng lượng ATP giúp đẩy dinh dưỡng từ dưới đất lên trên thông qua mạch libe (vỏ cây - nhựa nguyên).

Ngược lại các chất đồng hóa từ quá trình quang hợp được vận chuyển từ trên xuống nuôi dưỡng các bộ phận dưới mặt đất (hệ rễ) thông qua mạch dẫn xylem. Khi chúng ta tác động khoanh vỏ cây sát tới gỗ có nghĩa là làm gián đoạn và hạn chế khả năng vận chuyển nước và dinh dưỡng từ dưới bộ rễ lên các bộ phận trên mặt đất (trong khoảng thời gian ngắn tùy theo cách tiện), qua đó kìm hãm sinh trưởng sinh dưỡng của cây. Với cam canh có 2 biện pháp khoanh vỏ (tiện cây):

Biện pháp tiện mịn

Tiện mịn là biện pháp dùng dao chuyên dụng khoanh một vòng tròn khép kín 360° quanh thân cành hoặc gốc cây, thực hiện chỉ 1 đường duy nhất, không bóc vỏ hay lột vỏ. Thông thường vết tiện mịn thường phục hồi dần sau 5-7 ngày (tùy điều kiện thời tiết). Khi lớp vỏ (mạch libe) phục hồi cây sinh trưởng bình thường, nếu sức cây quá mạnh, thời tiết ấm kéo dài vẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ bật lộc. Đây chính là lý do nhà vườn cần phải tiện lần 2 (ở giai đoạn đậu quả non).

Biện pháp tiện mịn còn có thể được sử dụng ở thời kỳ sau làm rễ, ép cây vào ngủ nghỉ (trong trường hợp mưa ẩm và thời tiết ấm kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ bật lộc đông). Phương pháp tiện mịn thường được áp dụng vào 2 thời điểm (thời điểm sau thu hoạch khi cành mẹ đã đạt được độ già hóa và thời điểm trung tuần tháng 2 âm lịch khi mà cánh hoa rụng hoàn toàn, quả non vừa hình thành, lộc hoa, lộc cành đã đạt bánh tẻ).

Biện pháp tiện bóc (còn gọi là tiện đau)

Tiện bóc là biện pháp sử dụng 2 đường khoanh vỏ liên tiếp song song với nhau tại một vị trí thân cành xác định, hai đường khoanh vỏ cách nhau khoảng 2 - 3mm. Sau đó bóc lớp vỏ cây vừa tiện. Sau khi kết thúc tiện nếu cẩn thận hơn nhà vườn dùng băng keo đen bao phủ toàn bộ diện tích vết tiện.

Đối với cam canh ở thời kỳ đậu quả non, việc khoanh vỏ có thể tiến hành từ 2-3 lần, tùy sức sinh trưởng của cây, tùy điều kiện thời tiết. Số lần tiện vỏ cây phụ thuộc vào kỹ thuật chăm sóc, điều tiết dinh dưỡng và điều kiện thời tiết. Nếu dinh dưỡng cân đối, điều kiện thời tiết thuận lợi số lần tiện vỏ cây sẽ ít hơn, thậm chí có những cây chỉ cần dùng chế phẩm Shellac suger điều tiết tỷ lệ C/N, hãm lộc chủ động cây vẫn có thể đậu quả và giữ quả tốt.

Tùy điều kiện từng vùng, chất đất, cách chăm sóc, sức sinh trưởng của cây, tỷ lệ đậu quả mà nhà vườn có thể chọn phương pháp tiện mịn hay tiện bóc, hoặc tiện hỗn hợp(cả tiện mịn và tiện bóc). Nhà vườn cần lưu ý, diễn tiến giai đoạn ra hoa rộ đến đậu quả non ở cam canh diễn ra rất nhanh đặc biệt trong điều kiện thời tiết nhiều năm gần đây (El Nino). Do đó ngay sau khi kết thúc hoa rộ hoặc 80% số hoa đã nở và bắt đầu hình thành quả non cần phải xác định thời điểm khoanh vỏ, nếu xử lý chậm rất khó giữ quả, quả non đẩy hàng loạt.

Việc xác định thời điểm và lựa chọn phương pháp tiện vỏ cây trên cam canh rất quan trọng. Tiện vỏ cây nhằm mục đích ức chế quá trình sinh trưởng lộc, nhưng cần đảm bảo cây không quá sốc (tress nặng), nếu tiện quá đau, không phù hợp quả non vẫn rụng hoặc rụng muộn ở giai đoạn sau, chất lượng quả rất thấp.

Qua nghiên cứu, theo dõi đánh giá chúng tôi đưa ra giải pháp tiện vỏ cây mang tính tham khảo như sau:

Cần Xác định thời điểm tiện cành cấp 1 và mục đích tiện vỏ cây

Mục đích của việc khoanh tiện vỏ cây: Hãm mầm lộc sinh dưỡng, tập trung nuôi dưỡng quả non

* Thời điểm tiện: tùy thời điểm để có cách tiện khác nhau

+ Tiện thời điểm sau thu hoạch: hãm lộc đông, đưa cây vào ngủ nghỉ (áp dụng tiện mịn)

+ Tiện vào thời điểm cánh hoa rụng hết, hoa tắt hoàn toàn, quả.

Khoanh vỏ hãm lộc, kỹ thuật trên mang tính chất định hướng, tuy nhiên cần dựa vào điều kiện sinh thái từng vùng, sức sinh trưởng của cây, điều kiện thời tiết để đưa ra phương pháp khoanh, số lần khoanh sao cho phù hợp (có thể áp dụng biện pháp tiện mịn hoặc xen kẽ tiện mịn với tiện bóc, vấn đề này tùy thuộc vào điều kiện thực tế từng vườn).

Bảng tóm tắt kỹ thuật khoanh vỏ cây ăn quả

Các yếu tố cần lưu ý khi khoanh vỏ:

• Giống cây: Mỗi giống cây có đặc điểm sinh trưởng khác nhau, cần điều chỉnh kỹ thuật khoanh vỏ cho phù hợp.
• Điều kiện thời tiết: Thời tiết ẩm ướt, nóng bức sẽ làm vết thương lâu lành và dễ nhiễm bệnh.
• Sức khỏe cây: Cây yếu, bệnh sẽ không nên khoanh vỏ.
• Mục đích khoanh vỏ: Tùy vào mục tiêu (hảm lộc, tăng đậu quả,...) mà lựa chọn phương pháp và thời điểm khoanh vỏ phù hợp.

Một số lưu ý khác:

• Dụng cụ: Sử dụng dao sắc, bén để vết khoanh được đều và mịn.
• Vết khoanh: Vết khoanh cần đều, không quá sâu, tránh làm tổn thương gỗ.
• Sau khi khoanh: Có thể bôi thuốc kích thích liền sẹo hoặc phủ lớp bảo vệ để tránh nhiễm bệnh.

Nguồn bài viết tham khảo:

https://chuyengianongnghiep.com/ky-thuat-khoanh-tien-vo-cay-cho-cam-canh-thoi-ky-sau-thu-hoach-va-thoi-ky-dau-qua-non